/…/ “Wiele lat spędz­iłem w Kanadzie, głównie w Prow­incji Que­bec. Poz­nałem wtedy kawałek – nie ginącej jeszcze w mrokach dziejów – his­torii roz­woju tego bardzo kiedyś katolick­iego społeczeństwa i dlat­ego chcę napisać – tytułem ewen­tu­al­nej, dodatkowej prze­strogi – tych parę poniższych zdań. W Que­becu, o którym wspom­i­nałem, Koś­ciół Katolicki przez prawie trzy wieki posi­adał niemal całkow­itą władzę, bo kole­jne rządy i samorządy cywilne były mu całkowicie pod­porząd­kowane. Dosłownie wszędzie „stał” Ksiądz. Hier­ar­chia Koś­cioła chci­ała „móc” i „mogła” tak wiele, że aż doszło do rzadko spo­tykanego kryzysu. Stało się to na początku lat sześćdziesią­tych ubiegłego wieku, a więc niewiele ponad trzy­dzieści lat temu.

Miała wtedy miejsce tzw. Spoko­jna Rewolucja.….. mieszkańcy wspom­ni­anej Prow­incji powiedzieli: DOŚĆ dwuwładzy, a właś­ci­wie: DOŚĆ takiej władzy i wsze­chobec­ności Koś­cioła. Hier­ar­chia Koś­cioła utraciła, niemal całkowicie, auto­ry­tet. Koś­cioły opus­toszały. Pier­wszym, spek­taku­larnym efek­tem było to, że znaczna część społeczeństwa zaczęła z upodoban­iem pozwalać sobie, na wszys­tko to co, wcześniej, było wręcz „ścigane” przez Koś­ciół. Szy­bko zaob­ser­wowano: gwał­towny spadek ilości zaw­ier­anych małżeństw, eksplozję liczby roz­wodów, liczba dzieci z rozbitych małżeństw, lub od początku ros­ną­cych w rodz­i­nach bez ojca, a cza­sem matki, gwał­townie wzrosła itd. itp. Finanse Koś­cioła uległy radykalnej redukcji, również te z kasy państ­wowej. Wys­tąpiły ogromne trud­ności z utrzy­maniem całej, bardzo rozbu­dowanej „infra­struk­tury” koś­ciel­nej, a nawet zapewnienia środ­ków do życia tak licznego kleru. Arcy­biskup Mon­tre­alu, aut­en­ty­cznie się obraził na swoich niewdz­ięcznych wiernych i nie mogąc się pogodzić z tym co nastąpiło, na stałe wyjechał do Afryki.

Jak do tego doszło i jak to się wszys­tko zaczęło?

Przy­toczę troszkę „opisowej” his­torii. Otóż, tak zwana kol­o­niza­cja Ameryki (zwłaszcza tej naprawdę) Północ­nej została „przeprowad­zona” głównie przez Fran­cuzów. Był taki okres, że chyba 75% obec­nego tery­to­rium USA „należało” do Króla Francji. Takie były czasy, że każdej przy­by­wa­jącej grupie kol­o­niza­torów towarzyszyli księża. Indi­anie nazy­wali ich obra­zowo „czarnymi sukienkami”, ponieważ wtedy księża zawsze i w każdej sytu­acji chodzili w sutan­nach. Warunki tworzenia kolonii były dia­bel­nie trudne. Księża speł­niali wiele pożytecznych funkcji tj. głównie podtrzymy­wali wiarę katolicką, utrzymy­wali też, zapewne, w jakichś ryzach moral­nych mieszkańców, tych bardzo wolno rozwi­ja­ją­cych się osiedli nowej kolonii francuskiej.

Była to na pewno pozy­ty­wna, zresztą nie jedyna strona, dzi­ałal­ności kleru katolick­iego. Jed­nocześnie, koś­ciół pode­j­mował próby nawraca­nia na wiarę katolicką Indian. Niestety, w więk­szości przy­pad­ków kończyły się one niepowodze­niem. Skoro nie udawało się z tzw. dzikimi (tak wręcz urzę­dowo nazy­wano Indian), księża „nastaw­ili” się na jak najszyb­sze zalud­nie­nie zajętego tery­to­rium kolonii tzw. białymi, „drogą” wzmożonej prokreacji. Wkrótce rodziny liczyły po 10-cioro, a cza­sem nawet 25-cioro dzieci. Tego wyma­gali i egzek­wowali bezwzględ­nie, swoimi nakazami, księża. Rodziny, a zwłaszcza kobi­ety nie miały żadnej „wymówki” — trzeba było rodzić, padać na nos i rodzić. Kto nie słuchał tych i innych pole­ceń Pro­boszcza, ryzykował usunię­cie z kolonii. Oce­ni­a­jąc skalę tego „prokrea­cyjnego” zjawiska mówi się, że 10 000 kolonistów przy­byłych z Europy, w ciągu jakichś 300 – 350 lat, „dało” życie kilku mil­ionom ludzi.

Geograficzna izo­lacja kolonii i ogranic­zona liczbowo pop­u­lacja doprowadz­iły do tego, że wys­tąpiły negaty­wne „zjawiska” np.: związki małżeńskie pomiędzy zbyt bliskimi sobie gene­ty­cznie osobami. Wkrótce dały też o sobie znać, choroby gene­ty­czne. Młoda kolo­nia jed­nak się rozwi­jała, insty­tucje – głównie – koś­cielne rosły w siłę. Najwięk­sze i najbardziej imponu­jące rozmi­arami i wys­tro­jem budowle, w każdej niemal miejs­cowości, to klasz­tory i koś­cioły, później doszły do tego jeszcze sie­ro­cińce i szpi­tale pod zarzą­dem kleru. Symp­to­maty­czne jest to, że więk­szość miejs­cowości tej Prow­incji, do dziś nosi nazwy imion świę­tych; może­cie to sprawdzić na mapie.

W szkołach, wszys­t­kich szczebli, niemal wyłącznie uczyli bra­cia zakonni, zakon­nice i księża. Wśród ludzi pięćdziesię­ci­o­let­nich, a już na pewno – sześćdziesię­ci­o­let­nich, trudno znaleźć kogoś kto nie byłby wye­dukowany przez, wspom­ni­aną kadrę koś­cielną. Władze cywilne oczy­wiś­cie ist­ni­ały, ale wszys­tkie ich decyzje musi­ały mieć „placet” , co najm­niej, Pro­boszcza. Jeszcze dzisiaj zdarzają się takie tzw. Rady Miejskie, których posiedzenia rozpoczy­nają się wspólna mod­l­itwą. Teraz już sami radni się temu dzi­wią, ale mówią sobie: to taka nieszkodliwa tradycja.

Koś­ciół całkowicie orga­ni­zował życie wszys­t­kich swoich wiernych. Pomimo tego zdarzali się ludzie, którzy np.: nie zachowywali tzw. czys­tości, a więc również i panny zachodz­iły w ciążę. Sytu­acja taka była niewyobrażalna, a więc żeby uniknąć zgorszenia, zakon­nice odbier­ały poród, a urod­zone dziecko zanos­zono do wybranej, gdzieś daleko mieszka­jącej, rodziny mówiąc: macie jeszcze jedno dziecko.….…teraz to jest wasze dziecko! Nieza­mężna matka, prak­ty­cznie już nigdy nie mogła odnaleźć swo­jego dziecka. Żadnej doku­men­tacji celowo nie sporządzano, a wręcz dokład­nie zacier­ano wszelkie ślady takiego aktu zgorszenia . Z cza­sem jed­nak, tego typu sierot i innych bardziej „nat­u­ral­nych”, przy­by­wało. Zaczęto budować coraz więcej sie­ro­cińców. O odpowied­nią liczbę kadry koś­ciel­nej dbano w ten sposób, że księża udawali się do domów i zwycza­jnie wyz­naczali: ten albo nawet ci dwaj będą księżmi, lub zakon­nikami, a ta córeczka pójdzie do zakonu. Nie było od tego żadnego odwoła­nia! Wszędzie były sem­i­naria i klasztory.

W swoistych inter­nat­ach przykoś­ciel­nych zaczęto umieszczać też dzieci zabier­ane, bez zgody rodz­iców, z domów Indian, mieszka­ją­cych już w tym cza­sie w tzw. rez­er­wat­ach. Robiono tak w całej Kanadzie. Pretek­stem była chęć zapewnienia im lep­szych warunków życia i wykształcenia.

Ten przy­pad­kowy i tak liczny „nabór” kandy­datów do stanu duchownego, rygory celi­batu itd. itp. doprowadz­iły do, zbyt niestety powszech­nego, sek­su­al­nego wyko­rzysty­wa­nia sierot i innych wychowanków przez ich koś­ciel­nych „wychowaw­ców” i „nauczy­cieli”. Sprawy te oczy­wiś­cie skrzęt­nie i długo tuszowano.

Wresz­cie doszło do chyba naj­gorszego. Pieniądze na utrzy­manie sie­ro­cińców parafi­al­nych pochodz­iły oczy­wiś­cie z kasy państ­wowej. Ponieważ stawka na utrzy­manie dziecka w sie­ro­cińcu była niższa niż stawka w szpi­ta­lach psy­chi­a­trycznych, a dzieci wciąż przy­by­wało.….…. postanowiono, podobno za przyz­wole­niem władz cywilnych, w akta dzieci z „nieprawego” łoża, wpisy­wać różnego rodzaju „obciąże­nia” umysłowe. W ten sposób pow­stała, licząca dziesiątki tysięcy, „grupa” ludzi, którzy naz­naczeni takimi „papierami” zostali prak­ty­cznie skazani na życie poza społeczeńst­wem. Częs­tokroć przez dziesiątki lat pra­cow­ali oni, jedynie za wikt i łóżko, w szpi­ta­lach, przy obsłudze innych, naprawdę chorych.

Skan­dal został ujawniony w połowie lat dziewięćdziesią­tych ubiegłego wieku. Posy­pały się pozwy o odszkodowa­nia. Wyszła z tego sprawa typu: „win­nych nie ma”, „to było dawno” i nikt nie poczuwa się do winy. Ale żyją ci ludzie. Widzieliśmy przed kam­erami telewizji twarze starych już, zmęc­zonych ludzi, którzy opowiadali o lat­ach poniżeń, kiedy to pozbaw­iono ich rodz­iców, dzieciństwa, wyk­sz­tałce­nia itd. itd. Dołączyły się do tego wszys­tkiego pozwy prze­ci­wko zakon­nikom i księżom – wychowaw­com w sie­ro­ciń­cach, którzy zaspoka­jali swoje potrzeby sek­su­alne przy pomocy tych bied­nych dzieci. Ciężko było słuchać „wspom­nień” tych tak życiowo poran­ionych ludzi! Wielu z nich już nawet nie chci­ało odszkodowań pieniężnych, chcieli tylko żeby ich ofic­jal­nie przepros­zono. Niestety, usłyszeli tylko: to rzeczy­wiś­cie trage­dia tych ludzi, ale pomyśl­cie ile dobrego, w sumie, zro­bił Kościół.….…..również i dla nich (?)

No i wresz­cie, jeszcze inna sprawa – pokłosie tam­tych cza­sów. W społeczeńst­wie znaleźli się ludzie nie zna­jący swoich przod­ków. Jak pisałem, żeby uniknąć zgorszenia, staran­nie zacier­ano dane o rodz­i­cach wszys­t­kich dzieci z tzw. „nieprawego łoża”. Po jakimś cza­sie okazało się, że pamięć ludzka jest długa. Dzieci wychowywane w sie­ro­ciń­cach, kiedy dorosły, dopy­ty­wały się: co się stało z ich rodzi­cami? Te wychowywane w rodz­i­nach, też gdzieś się dowiady­wały, że miały innych bio­log­icznych rodz­iców. Matki i ojcowie, cza­sem po lat­ach, szukali i szukają swoich dzieci, zrod­zonych z „grzechów młodości”. Cza­sem się to udawało, częś­ciej jed­nak nie. A wszyscy zdali sobie sprawę z aut­en­ty­cznej tragedii, wys­tąpi­enia, związków kazirod­czych, ze wszys­tkimi tego kon­sek­wenc­jami społecznymi. Oglą­dal­iśmy prze­j­mu­jący film na taki temat; trudno było pow­strzy­mać się od łez, patrząc na roz­pacz matki, która przy­chodzi na pier­wsze spotkanie z odnalezionym synem, stwierdza­jąc z prz­er­aże­niem, że jest to jej kochanek z poprzed­niej nocy!

Po tam­tym okre­sie, pozostały liczne i ogromne koś­cioły, sem­i­naria, sie­ro­cińce itp. .….…..na sprzedaż, tak na sprzedaż, bo państwo nie jest w stanie już ich utrzymy­wać. Pamię­tam ostatni repor­taż z Sem­i­nar­ium w Trois Riv­ieres, a zwłaszcza taki kadr: pośrodku ogrom­nej czytelni, jeden jedyny (!) prawie pięćdziesię­ci­o­letni, oczeku­jący jeszcze na święce­nia kapłańskie, sem­i­narzysta; uderza­jące było zwłaszcza Jego zakłopotanie całą tą sytuacją

Można oczy­wiś­cie powiedzieć, to tylko świad­czy o tym, że Koś­ciół jest dla grzesznych ludzi i zdarza się, że też grzeszni, słabi ludzie stanowią jego władze. Można też pytać: jaki byłby Que­bec, Kanada, lub każdy inny tzw. kraj katolicki, gdyby nie dzi­ałał tam Koś­ciół ? Czy byłoby lep­iej? Cza­sem myślę, że byłoby gorzej, ale kiedy przy­pom­i­nam sobie np.: opisane powyżej his­to­rie, kruc­jaty, pale­nia na stosach, intrygi, przepych koś­ciołów, zło­cone ornaty itd. itd. itp.….……wtedy mówię: naprawdę nie wiem!

Śmierć jest wpisana w nasz los, wszyscy się jej obaw­iamy i pomimo zapewnień, że tam gdzieś czekają nas lep­sze czasy, że jeśli zasłużymy, to będziemy żyli wiecznie itd., nie chcemy odchodzić, płaczemy za tymi, którzy odes­zli. Koś­cioły i więk­szość religii stara się nam pomóc, przy­go­tować, ułatwić ode­jś­cie – to prawda. Bardzo wielu ludziom, ba milionom.….…..Wiara aut­en­ty­cznie pomaga jakość trzy­mać pion w życiu, tylko dlaczego te wszys­tkie PT. Hier­ar­chie muszą to robić tak niez­darnie, wywoły­wać kon­flikty religi­jne, nawet wojny, kaleczyć ludzi itd. itp. Czy to naprawdę jest nieodzowne?”/…/

I dlaczego - niepomni takich i podobnych „wydarzeń”, które doprowadziły – może do niechcianego, ale ogromnego zła - kler wciąż zabiera głos w tzw. sprawach poli­ty­cznych. Czy naprawdę chcą takiego, lub jeszcze głębszego kryzysu, o jakim skró­towo napisałem?

autor: Tata Fraglesiego